24 november: Luiz Gonzaga – Sanfona do Povo

Genre: Forró

Jaar/land: 1964 (Brazilië)

Elk land heeft zijn eigen hoge en lage cultuur. Zo heeft ook elk land zijn eigen equivalent van onze André Hazes: een zanger die door ‘het volk’ als nationaal icoon, als herkenbaar thuisgevoel wordt gezien.

Wanneer we voor Brazilië (waar ze Portugees spreken, en geen Spaans, zoals veel mensen nog steeds denken) een dergelijke volkszanger moeten uitkiezen, hebben we een probleem. Aangezien Brazilië cultureel gezien erg nationalistisch is – men spreekt alleen Portugees – is de populaire muziek dientengevolge allemaal Braziliaans. Gelukkig kennen de Brazilianen een sterke muziektraditie. Maar door die sterke muzikaliteit is het moeilijk er één uit te kiezen die dan het nationale symbool wordt. De keuze lijkt te zijn tussen Chico Buarque, António Carlos Jobim en Luiz Gonzaga. Aangezien de eerste twee allebei vertegenwoordigers zijn van de ‘hoge’ cultuur, en de laatste door iedereen aanbeden wordt, sluit ik mij aan bij de groep die Luiz Gonzaga (1912 – 1989) verkiest.

Deze traditionele volkszanger uit het droge Noordoosten van Brazilië heeft in de jaren ´40 het alternatieve volkslied Asa Branca (letterlijk: ‘witte vleugel’, de naam van een voor de regio karakteristieke duivensoort) gecomponeerd, dat de problematische liefde voor het droge land zeer poëtisch en dramatisch verwoordt. Luiz Gonzaga speelt zelf accordeon, hét kenmerkende instrument van forró. Deze muziekstijl is in het begin van de twintigste eeuw ontstaan uit muziek van de Engelse en Franse kolonialen en de simpele Afrikaanse volksmuziek.

Het nummer Sanfona do povo (‘accordeon van het volk’) is echter geen prototypisch forró-liedje; in dit nummer hoort men verscheidene a-typische instrumenten meespelen, die het geheel extra jeu verlenen. Dit nummer klinkt, net als muziek van bijvoorbeeld de Buena Vista Social Club, erg mooi door die exotische romantiek die muziek in een onverstaanbare taal heeft. Tot men begrijpt wat er gezegd wordt – vraag maar aan studenten Spaans. Dan verwordt zo’n romantische artiest opeens tot, gewoon, de André Hazes van Brazilië. Gelukkig is de kans klein dat er zich veel Portugeessprekenden onder mijn leespubliek bevinden.

Sample te beluisteren via: http://www.cliquemusic.com.br/artistas/artistas.asp?Status=DISCO&Nu_Disco=2545