21 november: Miles Davis – Freddie Freeloader

Genre: Jazz
Jaar/land: 1959 (V.S.)

Een jazzalbum uit de ‘echte’ jazztijd moet je eigenlijk beschouwen als een organisch geheel. De artiest heeft het album hoogstwaarschijnlijk ook als geheel geprobeerd vorm te geven. De meeste albums ademen dan ook een geheel eigen, karakteristieke sfeer uit. Zo is Kind of Blue ook. Dit is het beste album in zijn genre, en wellicht een van de beste albums ooit gemaakt. Kind of Blue is als een gedicht: elk nummer kan gezien worden als een zin, die zijn waarde ontleent aan zichzelf maar ook aan de zinnen die eraan voorafgaan en er op volgen. Je kan een nummer, zoals Freddie Freeloader, apart downloaden, beluisteren, beoordelen en bespreken, en dan bespreek je ook wel een heel mooi nummer – maar het blijft of je een zin uit een gedicht haalt om alleen die zin te bespreken. En dat hoort niet, dan mis je iets. Vanuit het oogpunt van consistentie bespreek ik echter toch alleen nummer 2 van de plaat.

Freddie Freeloader ontleent, net als overigens alle nummers op Kind of Blue, zijn waarde en uniciteit voor een deel aan wat het niet is, of liever, aan wat het anders is dan de andere nummers. Het grote plaatje is een eenheid, zeer divers, en wanneer er één nummer zou wegvallen, dan zou er iets missen. We kunnen Freddie Freeloader beoordelen door ons af te vragen wat er zou missen als het nummer niet op het album stond. Hoe zou het zijn als So What overliep in Blue in Green? Wat we zouden missen is een met het voorgaande nummer vergeleken relatief licht en luchtig lied, dat toch net zo swingt als het eerste nummer. Het zou, denk ik, niet goed passen om meteen na het eerste nummer een rustig ‘closing time’-nummer als Blue in Green te plaatsen, men zou zich afvragen: uitrusten waarvan?

Jazz staat voor veel mensen synoniem aan chaotisch gepiep; voor blaasinstrumenten die door zwetende negers bespeeld worden om er werkelijk elk mogelijk geluid uit te halen, echter zonder daarin die symfonische harmonie uit te halen die zo wenselijk is als je de krant zit te lezen. Wel, juist voor mensen met die opvatting is Kind of Blue een mooie instapper in de jazzwereld. Het album is symfonisch tot in de tenen en, als ware het een ontmaagding, neemt de harmonieliefhebber stapje voor stapje mee, steeds een beetje dieper de heerlijke onkuise wereld van de improvisatie in. Het ultieme (kerst)kado.

Opgenomen door de meester samen met John Coltrane, Cannonball Adderley, Bill Evans, Wynton Kelly, Paul Chambers en Jimmy Cobb.

Te beluisteren via: http://www.sonymusic.com/clips/selection/30/064935/064935_01_02_30.ram