3 februari: Atahualpa Yupanqui – Danza del Maíz Maduro

Genre: folkmuziek

Jaar/Land: 1967 (Argentinië)

Indianennamen zijn in. Tupac Amaru was een Incakoning, en dat was Atahualpa, of Atabalipa (ah'-ta-oo-al'-pa in het Kechwa) ook. Hij was de laatste Incavorst, degene die in een grote strijd tegen de Spanjaarden stierf in 1533.

Het is dan ook niet vreemd dat rappers en andere publieke figuren dankbaar gebruik maken van verwijzingen naar onderdrukte indianenvorsten of de naam zelfs aannemen. Héctor Roberto Chavero (1908 – 1992) reisde veel door het noorden van Argentinië, geïnteresseerd in de oorspronkelijke indiaanse bevolking. Dit noopte hem communist te worden en zou uiteindelijk tot zijn verbanning leiden. Intussen speelde hij in de jaren ’40 zijn folklorisch getinte muziek al op de nationale radio. Meestal hoorde je slechts hem en zijn gitaar, zo nu en dan ook het gitaar van Nennete, zijn vriend die meespeelde onder het pseudoniem Pablo del Cerro.

De stijl van deze Yupanqui houdt het midden tussen indiaanse volksmuziek zoals de criolla en klassieke Spaans-Argentijnse ritmes als de chacara, milonga en (indiaanse) zamba. De thema’s van zijn liederen maken diezelfde beweging tussen het leven van de indiaan, de verheerlijking van het gaucho-leven en het groeien van de maïs. Het nummer dat ik heb gekozen is puur instrumentaal maar daarom niet minder krachtig.

Luister hier niet Danza del Maiz Maduro maar het eveneens prachtige Zambas de Vargas

23 januari: Linda Lamb – Hot Room

Grace Jones is een echte bikkel. Behalve een evil Bondgirl, was deze lange tijgerkat ook zangeres van onder andere het dubby Libertango. Wat elektronische muziek betreft leven we in een tijd van revivals, en zo grijpen we met de elektro terug op de jaren tachtig, de tijd van Grace Jones. Eén electroproducent, Linda Lamb, heeft goed opgelet, en tussen al het chemische gebonk van de International Deejay Gigolos verschijnt opeens de bizarre, smerige plaat Hot Room. Decadentie en vunzigheid strijden in mijn hoofd om de plaat het beste te omschrijven. Hij is in ieder geval lekker.

Luister hier naar Hot Room

22 januari: Alkaholiks featuring Ol’ Dirty Bastard – Hip Hop Drunkies

Genre: Rap

Jaar/land: 1997 (V.S.)

Zal ik, als ik dertig ben, nog steeds thuis op hiphop bouncen? Ik wist vroeger zeker van wel, maar begin steeds meer te twijfelen. Voor mij en vele hiphopliefhebbers met mij, is 1998 het begin van het einde geweest. Of dat nou kwam omdat er toen een aantal rappers werden doodgeschoten, of door iets anders, wie zal het zeggen. Maar sinds dat jaar is het met hiphop bergafwaarts gegaan. Wie toen destijds met spanning op releases wachtte, zal niet langer in de scène te vinden zijn. Een van de laatste releases die tot de oude school behoren, is wat mij betreft Hip Hop Drunkies van de Liks. Deze heren zijn niet voor niets obscuur. De rest van het album Likwidation stelt geen reet voor, maar deze plaat met de inmiddels ook al overleden Wu-held Ol’ Dirty Bastard is geniaal. Ik werd er voor de eerste keer echt goed stoned mee, in een huis van volkomen vreemden. De zeer rauwe, repetitieve beat leent zich enorm goed om stoned te zijn. Het thema – dom, onbezonnen en voortdurend te veel drinken – was voor mij en mijn mede 16-jarigen in het weekend een fijne inspiratiebron.

Luister deze superbikkele plaat hier helemaal!

8 januari: Iron Butterfly – In-A-Gadda-Da-Vida

Genre: Hard rock

Jaar/land: 1968 (V.S.)

Het is toch ironisch dat de eerste plaat die zo vaak wordt gekocht dat hij het predikaat ‘goud’ overschrijdt om zo als eerste ‘platina te gaan’ een heftige psychedelische acid-rockplaat is, de eerste die echt veelvuldig op de radio kwam. In-A-Gadda-Da-Vida heeft een indrukwekkend lange titel, die Portugees zou kunnen zijn, maar waarschijnlijk iets betekent in het Indisch. De heren Iron Butterfly rockten de revolutionair getinte hippiescène met hun verbluffende 17:05 minuten durende nummer, dat voor zover ik weet de langste drumsolo ooit heeft (zo rond de tien minuten). Het nummer duurt (toevallig?) even lang als het duurt om te beseffen dat je zwaar aan het trippen bent, wanneer je net LSD hebt genomen. De mooiste versie van het nummer is een live-opname die opent met een zacht Hammondorgeltje. Deze zwelt aan tot een barokke herrie, wanneer de gitaren, drums en heftige rockstem van de zanger inzet. Het gaat maar door.

Luister In-A-Gadda-Da-Vida hier.

7 januari: Carlos Puebla – Duro con El

Genre: bolero

Jaar/land: 1967 (Cuba)

De muzikale diplomaat van Cuba wordt hij wel genoemd. Sinds 1959 is Carlos Manuel Puebla (1917 – 1989, hier op de foto met Pablo Neruda) de officiële muzikale spreekbuis van Fidel geweest. In pakkende Cubaanse boleros, sones en guarachas vertelt hij op speelse manier hoe het volk de revolutie moet ervaren. Titels als El son de la alfabetización, Yankees go home, en Duro con El (‘sterk met Hem’ = Fidel) zijn eerder de regel dan de uitzondering. De niet-Spaanssprekende luisteraar zal genieten van de geluiden die toch wel lekker als de Buena Vista Social Club klinken; de Spaanstalige zal zich vergenoegen in de communistische propaganda die er wel erg dik bovenop ligt. Maar ja, als de helft van je inwoners niet kunnen lezen, en niet van het nieuws houden, maar wel allemaal gitaar spelen en zingen, hoe moet je ze dan doordringen van de revolutie? Speel ze een aanstekelijk wijsje voor waarin je de draak steekt met de VS of Che Guevara verheerlijkt. Het lijkt te hebben gewerkt, want Fidel zit nog steeds stevig in het zadel.

Luister hier Duro con El en andere liederen van Carlos Puebla.

6 januari: Geraldo Vandré – Depois é só chorar

Genre: MPB (Música Popular Brasileira)

Jaar/land: 1964 (Brazilië)

Geen enkele zichzelf respecterende Braziliaanse kunstenaar uit de jaren zestig en zeventig wilde zichzelf in 1968 in zijn eigen land bevinden. Dat zou gewoonweg banaal zijn, not done. In dat jaar stelde de militaire dictatuur de AI-5 in, de vijfde Ato Institutional (institutionele acte) die de regels nog strakker aanscherpte. Nationale helden met internationale allure als Chico Buarque, Caetano Veloso zowel als de huidige minister van cultuur Gilberto Gil zagen zich geforceerd uit te wijken naar Europa – Waar bij Veloso en Gil aan hun Beatles-achtige sound van die periode te horen valt dat ze naar Engeland uitweken, zingt Buarque veel in het Italiaans in die periode. Geraldo Vandre (1935 - ) week uit naar Chili, en reisde rusteloos door landen zo divers als Duitsland, Algerije, Oostenrijk, Griekenland en Bulgarije. Op zijn immer romantische stijl heeft het geen merkbare invloed gehad. Wel is hij beroemd geworden als boegbeeld van het verzet tegen de dictatuur, omdat hij sinds zijn verbanning – zelfs na zijn terugkeer in 1972 – geen enkel publiek optreden heeft gegeven tot 1982.

Een liedje van Vandré is direct te herkennen aan de openende gitaartonen, gevolgd door lange uithalen van een mierzoete, hoge stem. Zijn thema’s zijn altijd de dramatische liefde, de wanhoop en de romantiek. Deze benadert hij altijd op een zonnige, Braziliaanse manier. Heerlijk.

Depois é so chorar (‘daarna rest nog slechts wenen’) is niet te beluisteren, maar luister Aruanda hier.

3 januari 2006: Teddy Edwards Sextet – Brazilian Skies

Genre: Jazz

Jaar/land: 1962 (V.S.)

Wanneer we het over obscure artiesten hebben, dan misstaat het niet Jules Deelder te noemen. Wat? Deelder obscuur? Nee, maar zijn serie albums getiteld Deelder Draait verzamelt de crème de la crème van de dansbare doch onbekende jazzartiesten, aangevuld door grotere goden als Mingus of Blakey. Een CD van Deelder doet verwoed zweten op nummers als Blop Up en doet denken aan allerlei prettige en stimulerende drugs.

De obscure held die we vandaag bespreken is iets minder rauw dan de ‘Blop’-artiesten the Cozy Cole Orchestra, maar laten we zeggen dat de kop van de beste man niet voor niets altijd in halfschaduw wordt afgedrukt. Hij heeft lange tijd niet kunnen spelen vanwege galblaas en gebitsproblemen, waarbij het laatste een permanente stempel op Teddy’s kop heeft achtergelaten. Dat maakt zijn muziek niet minder lekker.

Luister Brazilian Skies hier.

28 december: Maceo Parker – Children’s World (live)

Genre: soul

Jaar/land: 1990 (V.S.)

‘Maceo, blow your horn!’ Zo heeft men James Brown vaak zijn jongste – en lievelings – bandlid horen aanspreken tijdens concerten en op albums. Deze jaren ’60 funkheld wist hoe hij spelen moest. Er hoeft denk ik maar weinig over hem verteld te worden. Hij speelt saxofoon in een mix van funk, jazz, soul, en R&B. Hij begon bij Brown, richtte in 1970 zijn eigen Maceo & All the King’s Men op, speelde met Parliament/Funkaldelic, en ga zo maar door.

Hij heeft de ballade Children’s World solo uitgevoerd, maar ook met de JB’s, de legendarische band van James Brown, bestaande uit The Meters, Pee Wee Ellis, Maceo Parker en anderen. De versie van het nummer die Parker met de JB Horns in Tokyo in 1990 speelde (albumnaam: Funky Good Time Live), is de allermooiste: soulvol, emotioneel, romantisch…

Luister Children’s World hier.